Khi nhắc đến con đường nghề nghiệp kế toán – kiểm toán chuyên nghiệp, CPA gần như là “tấm vé thông hành” quan trọng nhất. Dù bạn đang là sinh viên, kế toán viên mới đi làm hay đã làm kế toán tổng hợp, việc hiểu rõ CPA là gì, lợi ích ra sao, thi như thế nào sẽ giúp bạn định hướng tốt hơn cho tương lai.
1. CPA là gì?
CPA là viết tắt của Certified Public Accountant – Chứng chỉ Kiểm toán viên/ Kế toán viên công chứng.
Tùy từng quốc gia sẽ có cách gọi khác nhau, nhưng hiểu đơn giản:
Ở Việt Nam, mọi người thường nói “CPA Việt Nam” để chỉ Chứng chỉ Kiểm toán viên/Chứng chỉ Hành nghề Dịch vụ Kế toán do Bộ Tài chính cấp. Ở nước ngoài, phổ biến có US CPA (Mỹ), Australia CPA, ACCA có module tương đương, v.v.
2. Tại sao CPA lại quan trọng?
Sở hữu CPA mang lại rất nhiều lợi thế:
2.1. Khẳng định trình độ chuyên môn
Kỳ thi CPA thường bao gồm các môn về kế toán, kiểm toán, thuế, tài chính, luật, đạo đức nghề nghiệp… với yêu cầu kiến thức sâu và rộng.
Do đó, có CPA đồng nghĩa bạn đã vượt qua “bài test” chất lượng nghề nghiệp và được thừa nhận ở cấp độ chuyên nghiệp.
2.2. Điều kiện để hành nghề và thăng tiến
-
Ở nhiều quốc gia, muốn ký báo cáo kiểm toán, đứng tên hồ sơ dịch vụ kế toán – thuế, mở công ty dịch vụ, bạn bắt buộc phải có CPA.
-
Trong doanh nghiệp, CPA thường là điểm cộng rất lớn khi ứng tuyển vị trí kế toán trưởng, trưởng phòng tài chính – kế toán, kiểm toán nội bộ cấp cao…
Nói ngắn gọn: CPA giúp bạn mở rộng “trần” nghề nghiệp, không chỉ dừng ở kế toán viên nội bộ.
2.3. Tăng thu nhập và cơ hội làm việc quốc tế
Người có CPA thường:
-
Dễ được lựa chọn ở các vị trí kiểm toán, tư vấn, thuế, tài chính.
-
Có mức lương, thưởng, chế độ tốt hơn so với người không có chứng chỉ.
-
Nếu sở hữu các chứng chỉ CPA quốc tế (như US CPA), bạn có cơ hội làm việc tại các công ty, tập đoàn đa quốc gia hoặc chuyển việc ra nước ngoài dễ dàng hơn.
3. CPA gồm những loại nào?
Tùy mục tiêu và nơi bạn muốn hành nghề, có thể chia CPA thành 2 nhóm chính:
3.1. CPA trong nước (ví dụ: CPA Việt Nam)
Đây là chứng chỉ do cơ quan quản lý nhà nước hoặc tổ chức nghề nghiệp trong nước cấp.
Tại Việt Nam, điều kiện thường gồm:
-
Có bằng đại học đúng/ gần ngành kế toán, kiểm toán, tài chính…
-
Có kinh nghiệm thực tế theo yêu cầu (một số trường hợp thi trước, nộp kinh nghiệm sau).
-
Vượt qua các môn thi về: kế toán tài chính, kiểm toán, thuế, tài chính doanh nghiệp, pháp luật kinh tế, phân tích báo cáo tài chính,…
CPA trong nước phù hợp nếu bạn:
-
Mục tiêu làm việc lâu dài tại Việt Nam,
-
Muốn đứng tên ký kiểm toán, dịch vụ kế toán/thuế,
-
Hoặc cần chứng chỉ để đáp ứng điều kiện kế toán trưởng, kiểm toán viên nội bộ…
3.2. CPA quốc tế (US CPA, CPA Australia…)
Các chứng chỉ này do tổ chức nghề nghiệp quốc tế quản lý. Mỗi chứng chỉ sẽ có:
-
Điều kiện dự thi riêng (bằng cấp, điểm tín chỉ, kinh nghiệm…)
-
Cấu trúc và số lượng môn thi riêng
-
Giá trị toàn cầu hoặc trong một số khu vực nhất định
Chúng phù hợp với bạn nếu:
-
Định hướng làm việc trong Big4, MNC (công ty đa quốc gia)
-
Muốn có profile quốc tế hoặc dự định làm việc ở nước ngoài
4. Kỳ thi CPA gồm những gì?
Mỗi hệ thống CPA sẽ có cấu trúc khác nhau, nhưng về cơ bản:
4.1. Nội dung thi
Các nhóm kiến thức thường xuất hiện:
-
Kế toán tài chính & báo cáo tài chính
-
Kiểm toán & dịch vụ đảm bảo
-
Thuế và các sắc thuế quan trọng
-
Tài chính doanh nghiệp, quản trị tài chính
-
Luật kinh doanh, luật kế toán, chuẩn mực nghề nghiệp
-
Đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm của kế toán – kiểm toán viên
Vì vậy, ôn CPA không chỉ là ôn lại kế toán, mà là hệ thống hóa toàn bộ kiến thức về tài chính – thuế – luật – kiểm toán.
4.2. Hình thức thi
Tùy nơi tổ chức, hình thức có thể là:
-
Thi trắc nghiệm, tự luận hoặc kết hợp cả hai
-
Thi trên giấy hoặc thi trên máy tính
-
Thi gộp tất cả môn trong 1 đợt hoặc chia làm nhiều kỳ
Đa phần kỳ thi CPA đều yêu cầu tỷ lệ đúng cao và thời gian làm bài khá gắt, nên ngoài kiến thức, thí sinh cần rèn kỹ năng đọc – hiểu – xử lý nhanh tình huống.
5. Ai nên học và thi CPA?
Bạn nên cân nhắc CPA nếu:
-
Đã và đang làm kế toán tổng hợp, kế toán trưởng, kiểm toán viên, nhân viên thuế, tài chính…
-
Muốn mở dịch vụ kế toán – thuế, tư vấn doanh nghiệp, kiểm toán nội bộ
-
Đang làm trong Big4, công ty kiểm toán, tư vấn, cần chứng chỉ để thăng tiến
-
Là sinh viên năm cuối, muốn định hướng sớm và xây dựng lộ trình học bài bản
Với những bạn mới ra trường, có thể:
-
Học chắc nền tảng kế toán – thuế – tài chính,
-
Đi làm thực tế 1–2 năm,
-
Sau đó bắt đầu lộ trình ôn CPA để vừa có kinh nghiệm, vừa đủ điều kiện dự thi.
6. Cần chuẩn bị gì trước khi bước vào kỳ thi CPA?
6.1. Nền tảng kiến thức vững
-
Ôn chắc kế toán tài chính, kế toán quản trị, kiểm toán, thuế, tài chính doanh nghiệp
-
Thường xuyên đọc chuẩn mực kế toán, chuẩn mực kiểm toán, luật thuế mới
6.2. Kinh nghiệm thực tế
Nhiều tình huống trong đề thi gắn với:
-
Sai sót trong hạch toán
-
Điều chỉnh báo cáo tài chính
-
Xử lý tình huống thuế, kiểm toán
Nếu chỉ “học chay” sẽ rất khó xử lý. Vì vậy, việc vừa đi làm vừa ôn thi sẽ hiệu quả hơn nhiều.
6.3. Lộ trình ôn bài bản
-
Chia nhỏ từng môn, từng chủ đề
-
Làm bộ đề, câu hỏi đã ra trong các năm
-
Tập giải đề dưới áp lực thời gian
-
Nếu có điều kiện, nên tham gia lớp ôn CPA chuyên sâu để được hệ thống hóa kiến thức, cập nhật luật mới và luyện đề.
7. CPA – bước nâng cấp quan trọng trong sự nghiệp kế toán – kiểm toán
Có rất nhiều cách để phát triển nghề nghiệp: học thêm bằng cấp, tích lũy kinh nghiệm, nhảy việc sang môi trường tốt hơn,… nhưng CPA luôn là một trong những chứng chỉ mạnh nhất để “nâng cấp” profile của bạn.
-
Nó giúp bạn tự tin hơn khi ký tên, chịu trách nhiệm về báo cáo
-
Giúp bạn dễ dàng thương lượng lương và vị trí
-
Và quan trọng hơn, thúc đẩy bạn học sâu – hiểu kỹ – làm nghề chuẩn mực, đúng tinh thần của một người làm nghề tài chính – kế toán chuyên nghiệp.
